اندازه گیری نقطه شبنم آ ب و هیدروکربن بوسیله دستگاه Chandler
اندازه گیری میزان آب موجود در گاز بسیار ضروری می باشد چونکه وجود آب می تواند باعث خوردگی و همچنین مشکلات دیگر برای دستگاهها و وسایل موجود شود، بخصوص در ایستگاهای تقویت فشار و دستگاههای اندازه گیری.
همچنین وجود آلودگیهای هیدروکربن در خط لوله گاز باعث تغییر نقطه شبنم گاز طبیعیمی شود.
هنگامی که گاز خشک به همراه آب سرد شود رطوبت مطلق گاز ثابت می ماند اما رطوبت نسبی گاز افزایش می یابد تا به ٪۱۰۰ اشباع برسد، سپس بخارات آب موجود تبدیل به مایعمی شوند. دمایی را که عمل میعان در آن انجام می گیرد را نقطه شبنم می گویند گاز از جلوی یک شیشه تمیز عبور داده می شود، پشت این آیینه بوسیله یک گاز خنک کننده همچون (C3H8,N2,CO2) سرد می شود.
اپراتور باید همزمان با نگاه کردن در آیینه میزان کاهش دما را نیز بوسیله شیر مخصوصی که در بغل دستگاه قرار گرفته کنترل کند.
زمانی که به نقطه شبنم گاز رسیدیم بروی آیینه یک هاله کدر رنگ تشکیلمی شود که در این حالت باید سریعا دما را از روی دماسنجی که در کنار دستگاه تعبیه شده است بخوانیم باید توجه داشت که میزان کاهش دما نباید کمتراز ۲ درجه سانتيگراد باشد .
دستگاه مورد استفاده در پالایشگاه های گاز ساخت شرکت آمریکاییChandler می باشد. این دستگاه نیازی به کالیبره کردن ندارد و محدوده کاری آن برای مدل 100-13 از ۵۰+ C˚ تا ۳۵- C˚ و فشار۰ تا psi ۳۰۰۰ بوده و برای مدل 2-N-C-120-13
می توان تا دمای ۸۰- C˚ آنرا مورد استفاده قرار داد.
گاز خنک کننده مورد استفاده در این دستگاه می تواند CO2 یاN2 و برای دماهای پایین تر به شرط رعایت موارد ایمنی از گازپرو پان استفاده نمود.
روش آزمایش
۱- شیر ورودی گاز راباز کرده تا محفظه دستگاه کاملا عاری از هوا گردد.
۲- میزان خروجی گاز را باید به نحوی تنظیم کرد که جریان آن بسیار ضعیف باشد به طوری که با گذاشتن انگشت بتوان خروج گاز را احساس کرد.
۳- می توان تا نزدیکی نقطه شبنم دما را با سرعت بیشتری پایین آورد واز آن به بعد محدودهء سرد شدن باید بین ۱ تا ۲ درجه سانتیگراد در هر دقیقه باشد.
۴- همزمان که درون آینه را مشاهده می کنید باید دما را نیز از روی دماسنج بخوانید تا مشاهده کنید کدام یک اول اتفاق می افتد رسیدن به نقطهء شبنم هیدرو کربن یا نقطه شبنم آب. ۵- حال باید اجازه دهیم تا آینه گرم شود و با دقت مشاهده کنیم درچه دمایی لکه از بین می رود.
۶- مراحل فوق را چندین بار تکرار می کنیم ودر صورتی که دماهای اندازه گیری شده کمتر از ( ۱ درجه سانتيگراد يا ۲ درجه فارنهايت) اختلاف نداشته باشند عدد را به عنوان نقطه شبنم گزارش می کنیم.
نکته ۱
در مسیر گاز ممکن است فیلتر GLYCOL قرار گرفته باشد در بعضی موارد حتی زمانی که گاز از درون فیلتر نیز عبور داده می شود، اندازه گیری نقطه شبنم آب مشکل می باشد. روش دیگر جهت اندازه گیری نقطه شبنم آب بدین گونه است که باید آنرا در فشارهای مختلف اندازه گیری کنیم در صورتی که در هر دو فشار یکی بودمشخص می گردد که دمای اندازه گیری شده مربوط به آب است در غیر این صورت متعلق به هیدرو کربن، گلیکول یا الکل می باشد .
نکته ۲
در بعضی حالات نقطه شبنم هیدرو کربن برابر یا گاهی بیشتر از نقطه شبنم آب می باشد در این حالت هیدرو کربن سطح آ ینه را مرطوب می کند و یک لایه برروی آینه تشکیل می شود که به مرور تمام سطح آینه را پوشانده به صورت قطراتی از مرکز آینه می چکد. جهت گزارش نقطه شبنم باید عدد خواند ه شده بر مبنا ی فشار (از روی فشار سنج) باشد .

اندازه گیری نقطهء شبنم آَب بوسیله دستگاه Shaw
تشکیل هیدرات به مقدارزیاد باعث مسدود شدن خط لوله می گردد. همچنین حضور آب باعث خوردگیهای جدی می گردد. افت فشار نیز ممکن است در خط لوله به همین علت باشد. همچنین وجود بخار آب در گاز طبیعی باعث کاهش ارزش حرارتی گاز می گردد. انجام این آزمایش جهت اطمینان از صحت کار آنالایزرها (Analyser) که بصورت Online وجود دارند و همچنین واحد نم زدایی بسیار مفید می باشد.
از این دستگاه می توان جهت اندازه گیری نقطه شبنم تمام گازها استفاده کرد بجز گازهای آمونیاک، استیلن، کلر، اسید کلریدریک و سولفید هیدروﮋن با رطوبت بالا.
کالیبراسیون دستگاه
جهت کالیبراسیون دستگاه باید حسگر (Sensor) دستگاه را در معرض هوای محیط قرار دهیم و عمل کالیبراسیون را به روش زیر انجام دهیم.
۱- باید اطمینان حاصل نمود که هیچ گونه جریانی از گاز به دستگاه متصل نمی باشد.
۲- پیستون دستگاه را بوسیله دست چند ین بار بالا و پائین می بریم.
۳- پس از یک دقیقه یا کمی بیشتر عقربه دستگاه باید بروی خط کالیبراسیون یا عدد (۲۰- C˚) قرار گیرد (همچنین یک تا دو درجه انحراف قابل قبول است).
۴- در صورتی که انحراف عقربه دستگاه بیش از حد باشد بوسیله پیچ گوشتی می توان پیچ تنظیم را در جهت عقربه ساعت جهت افزایش و خلاف جهت عقربه ساعت برای کاهش چرخاند.
۵- ورودی و خروجی دستگاه را ببندید.
روش آزمایش
پس از روشن کردن دستگاه و قرار دادن آن در وضیعتAuto call شیر گاز(Regulator) را به آرامی باز می کنیم تا هرگونه آلودگی یا قطرات مایع تخلیه شود. فشار گاز زیاد مهم نیست چونکه دستگاه نیاز به میزان کمی از نمونه گاز یا هوا که به فشار اتمسفریک رسیده باشد، را دارد.
حال محل نمونه گیری را توسط لوله ای که از جنس (PTFE) می باشد را به ورودی دستگاه متصل نموده سپس جریان گاز توسط شیرتنظیم (Regulator) می کنیم در این حالت مقدار جریان گاز باید در حدود۱۰تا ۵ لیتر بر دقیقه باشد. باید توجه داشت که جریان گاز از ۲۰ لیتر بر دقیقه بیشتر نباشد.
در این وضیعت هنوز پیستون دستگاه در وضعیت پائین قرار گرفته است. حال باید گاز به مدت ۲الی ۳ دقیقه جریان داشته باشد تا مسیر از هوا تخلیه شود . البته مدت زمان فوق جهت جهت گازهایی که خیلی خشک می باشند می تواند بیش از ۲الی ۳ دقیقه باشد. اکنون بوسیله انگشت، خروجی از دستگاه را مسدود می کنیم تا پیستون در وضعیت بالا قرارگیرد. (در صورتی که فشار گاز خیلی کم باشد جهت بالا بردن پیستون می توانیم همزمان بوسیله دست پیستون رابه طرف بالا بکشیم)
حال صبر می کنیم تا عقربه دستگاه بر روی یک عدد ثابت بماند در صورتی که عقربه به سمت چپ منحرف شود گاز خشک تر و بالعکس هر چه به سمت راست منحرف شود بدین معنی است که گاز رطوبت دارد.
پس از انجام آزمایش ودر صورتی که نیاز به تکرار نبود ورودی و خروجی را می بندیم و دستگاه را خاموش می کنیم.
جهت گزارش نتیجه آزما یش عددی را که از روی دستگاه خوانده می شود را توسط جدولی که موجود می باشد می توان تبدیل کرد بدین معنی که میزان آب موجود برحسب (ppm) را در شرایط محیط تبدیل می کنیم.